Boşanma davasının maliyeti tek bir kalemden oluşmaz. Dava açılırken ödenen harçlar ve gider avansı ile yargılama sırasında ortaya çıkabilecek delil giderleri ayrı, avukatla kararlaştırılan ücret ise ayrı değerlendirilir. Bu nedenle…
Boşanma davasının maliyeti tek bir kalemden oluşmaz. Dava açılırken ödenen harçlar ve gider avansı ile yargılama sırasında ortaya çıkabilecek delil giderleri ayrı, avukatla kararlaştırılan ücret ise ayrı değerlendirilir. Bu nedenle boşanma avukatı ücreti araştırılırken yalnızca tek bir fiyat yerine davanın kapsamına, yapılacak hukuki işlemlere ve ücret sözleşmesinin içeriğine bakılması gerekir.
Av. Özgür Onbaşı’nın aile hukuku çalışma alanında çekişmeli ve anlaşmalı boşanma ile birlikte velayet, nafaka, mal paylaşımı ve ziynet alacağı gibi konular yer almaktadır. Bu başlıkların boşanma dosyasına dahil olması veya ayrı hukuki süreçler gerektirmesi hem yargılama giderlerini hem de avukatlık hizmetinin kapsamını etkileyebilir. Bu nedenle boşanma davası ücreti değerlendirilirken önce dosyada hangi taleplerin bulunduğu belirlenmelidir.
Boşanma davasında karşılaşılabilecek mali yükleri birbirinden ayırmak hesaplamayı daha anlaşılır hale getirir. Temel olarak mahkemeye ilişkin giderler ile avukatlık hizmeti karşılığında ödenen ücret aynı hukuki kalem değildir.
| Kalem | Ne için ödenir? | Dosyaya göre değişir mi? |
|---|---|---|
| Yargılama harçları | Davanın açılması ve yargısal işlemler için kanunda öngörülen harçlardır. | Davanın ve taleplerin niteliğine göre değişebilir. |
| Gider avansı | Tebligat ve yargılamanın yürütülmesi için gerekli başlangıç giderlerinin karşılanmasını sağlar. | Dosyanın kapsamına göre ek avans gerekebilir. |
| Delil avansı | Talep edilen delilin toplanması için gereken giderleri karşılar. | Tanık bilirkişi keşif veya başka delil işlemlerinin bulunmasına göre değişebilir. |
| Avukatlık ücreti | Avukatın üstlendiği hukuki yardımın karşılığıdır. | İşin kapsamı ve ücret sözleşmesine göre belirlenir. |
| Karşı vekalet ücreti | Mahkemenin yargılama sonunda Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi çerçevesinde hükmettiği yargılama gideridir. | Davanın sonucu ve hükmün kapsamına göre değerlendirilir. |
Bu ayrım özellikle önemlidir. Bir avukatla yapılan ücret sözleşmesi mahkemeye yatırılması gereken harç veya gider avansını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Avukatlık Kanunu uyarınca hukuki yardımın yerine getirilmesi için gereken vergi, resim, harç ve giderlerin sorumluluğu bakımından sözleşmenin içeriği ve kanuni düzenlemeler dikkate alınır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre davacı yargılama harçları ile yürürlükteki gider avansı tarifesine göre belirlenen avansı dava açılırken yatırır. Gider avansının daha sonra yetersiz kaldığı anlaşılırsa mahkeme eksikliğin tamamlanmasını isteyebilir. Dolayısıyla dava başında ödenen tutarın bütün yargılama boyunca ortaya çıkabilecek giderlerin kesin toplamı olduğu düşünülmemelidir.
Yargılama giderlerinin kapsamına başvurma ve karar harçlarının yanı sıra tebligat, posta, dosya işlemleri, keşif, tanık ve bilirkişi gibi çeşitli kalemler girebilir. Her boşanma dosyasında bunların tamamının ortaya çıkması gerekmez. Hangi giderin oluşacağı tarafların taleplerine, uyuşmazlık konularına ve hangi delillerin toplanacağına bağlıdır.
Gider avansı ile delil avansı da birbirine karıştırılmamalıdır. Gider avansı davanın yürütülmesi için başlangıçta alınan genel avanstır. Delil avansı ise taraflardan birinin ileri sürdüğü belirli bir delilin toplanması için mahkeme tarafından ayrıca istenebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun delil avansına ilişkin düzenlemesi uyarınca tarafın talep ettiği delil için gereken avansın verilen süre içinde yatırılması önem taşır.
Anlaşmalı boşanma ile çekişmeli boşanma arasında her dosya için geçerli sabit bir masraf farkı bulunmaz. Farkın temel nedeni yargılama kapsamıdır. Anlaşmalı boşanmada taraflar boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu gibi gerekli konularda anlaşmaya vararak bir protokol çerçevesinde hareket eder. Uyuşmazlığın daralması genellikle toplanması gereken delil ve yapılması gereken usul işlemlerini de azaltır.
Çekişmeli boşanmada ise boşanma sebebi, kusur iddiaları, velayet, nafaka, maddi veya manevi tazminat ve diğer talepler konusunda uyuşmazlık bulunabilir. Tanıkların dinlenmesi, çeşitli kayıtların getirtilmesi, bilirkişi incelemesi veya başka delil işlemleri gündeme geldiğinde yargılama giderleri artabilir. Davanın daha fazla işlem gerektirmesi avukatlık hizmetinin kapsamının belirlenmesinde de dikkate alınabilir.
Bu nedenle anlaşmalı boşanma davası ücretleri ile çekişmeli boşanma davası ücretlerini yalnızca dava türünün adına bakarak karşılaştırmak eksik kalır. Protokol hazırlanmasının kapsamı, uyuşmazlık bulunan talepler, ek dava veya karşı dava ihtiyacı ve kanun yolu aşamalarının hizmete dahil olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Avukatlık ücreti avukat ile iş sahibi arasındaki hukuki ilişkinin bir parçasıdır. Avukatlık Kanunu avukatlık ücretini hukuki yardımın karşılığı olarak tanımlar. Taraflar ücret konusunda sözleşme yapabilir ancak kararlaştırılan ücret yürürlükteki Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin altında belirlenemez.
Tarife bu noktada her boşanma dosyasının tek ve değişmez piyasa fiyatını belirleyen bir liste olarak anlaşılmamalıdır. Avukat ile müvekkil arasındaki sözleşmesel ücret açısından hukuki alt sınır işlevi görür. Gerçek ücret belirlenirken dosyanın kapsamı, taleplerin sayısı ve niteliği, yapılacak hukuki işlemler ile üstlenilen hizmetin sınırları dikkate alınabilir.
Örneğin yalnızca boşanma talebinin bulunduğu bir dosya ile velayet, nafaka ve tazminat uyuşmazlıklarının birlikte bulunduğu bir dosyanın gerektirdiği çalışma aynı olmayabilir. Mal rejiminin tasfiyesi veya ziynet alacağı gibi konuların ayrıca dava konusu olması halinde bunların mevcut ücret sözleşmesinin kapsamında olup olmadığı da açıkça kontrol edilmelidir.
Boşanma avukatı ile çalışma kararı verildiğinde yalnızca toplam ücretin konuşulması yeterli değildir. Ücretin hangi hukuki hizmetleri kapsadığının yazılı biçimde belirlenmesi sonradan ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkları azaltır.
Avukatlık Kanunu’ndaki düzenlemeye göre sözleşmede aksine hüküm bulunmadığında kararlaştırılan ücret avukatın üstlendiği belirli işin karşılığıdır. Bağlantılı olsa bile başka dava ve hukuki yardımların aynı ücret kapsamında olduğu kendiliğinden kabul edilmez. Bu nedenle özellikle boşanmayla birlikte başka uyuşmazlıkların da bulunduğu dosyalarda hizmet kapsamının baştan açıklığa kavuşturulması önem taşır.
Hayır. Müvekkilin avukatla yaptığı sözleşme nedeniyle ödediği avukatlık ücreti ile mahkemenin hükmettiği karşı vekalet ücreti farklı hukuki kavramlardır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu karşı vekalet ücretini yargılama giderleri arasında değerlendirir ve vekille takip edilen davalarda bu ücretin taraf lehine hükmedileceğini düzenler. Avukatlık Kanunu ise karar sonucunda tarifeye dayanılarak karşı tarafa yükletilen vekalet ücretinin avukata ait olduğuna ilişkin hüküm içerir.
Yargılama giderlerinde temel kural da davanın sonucuna göre sorumluluğun belirlenmesidir. Aleyhine hüküm verilen taraf yargılama giderlerinden sorumlu tutulabilir. Tarafların kısmen haklı olduğu durumlarda ise giderlerin dağılımı hükmün sonucuna göre farklılaşabilir. Bu nedenle dava açarken yatırılan masraf ile yargılama sonunda üzerinde kalan nihai gider her zaman aynı olmayabilir.
Davanın başlangıcında bazı kalemler öngörülebilse de bütün maliyetlerin kesin biçimde belirlenmesi her zaman mümkün değildir. Harç ve gider avansı yürürlükteki mevzuata göre hesaplanırken sonradan ortaya çıkacak delil işlemleri ek gider oluşturabilir. Avukatlık ücreti ise mahkeme masraflarından ayrı olarak ücret sözleşmesine ve üstlenilen hukuki hizmetin kapsamına göre değerlendirilir.
Bu nedenle sağlıklı bir maliyet değerlendirmesinde önce davanın anlaşmalı mı çekişmeli mi olacağı, hangi taleplerin ileri sürüleceği, hangi işlemlerin ayrı bir hukuki süreç oluşturabileceği ve avukatlık sözleşmesinin hangi aşamaları kapsadığı belirlenmelidir. Böylece mahkeme giderleri ile avukatlık ücreti birbirine karıştırılmadan daha açık bir çerçeve oluşturulabilir.
Yorum Yap