Ana içeriğe atla
Eses Gündem
Gündem

Yapay zekâ küçük ev aletlerinde ne kadar kararlı: altı sektörün aynı ölçümle karşılaştırması

Yapay zekâ küçük ev aletlerinde ne kadar kararlı: altı sektörün aynı ölçümle karşılaştırması

Yapay zekâ asistanlarına küçük ev aletleri markası sorulduğunda, beş asistandan toplanan 1.125 yanıtın oluşturduğu tabloda Karaca, Arzum ve Arçelik başı çekti. Üçü de yanıtların en az yarısında anıldı. Aynı soru setinden yalnızca “Türk” ifadesi çıkarıldığında tablo değişti ve global kesitte Philips öne geçti. Mobilyada ise beş asistanın hiçbiri sıralamanın tepesindeki ismi değiştirmedi.

Bu üç cümle aslında iki ayrı soruya cevap veriyor. İkisi birbirine karıştırıldığında “yapay zekâ tutarlı mı” sorusuna eksik cevap veriliyor, çünkü aynı yöntemle ölçülen sektörler yan yana konduğunda bir kategorinin bir eksende çok uyumlu, diğerinde kolayca kırılabilir olduğu görülüyor.

Kararlılığın iki ayrı ekseni

Sektör ölçümleri karşılaştırılırken iki farklı istikrar sorusu var ve bu ikisi birbirinden bağımsız davranıyor.

  • Asistanlar arası uzlaşma: aynı soru farklı asistanlara sorulduğunda listenin başındaki isim değişiyor mu
  • Soru kurulumuna duyarlılık: sorunun içindeki tek bir kelime, örneğin köken kısıtı, listeyi ne kadar değiştiriyor

Bir kategori birinci eksende son derece uyumlu çıkıp ikinci eksende tamamen dağılabilir. Küçük ev aletleri tam olarak bu profilde. Kozmetikte ise zorlanan eksen birincisi, yani asistanların birbiriyle anlaşması.

Küçük ev aletlerinde içeride uyum, kenarda kırılganlık

Küçük ev aletleri ölçümü beş asistan ve iki ayrı pazar kesiti üzerinden yürütüldü. Türk markası sorulan kesitte Karaca, Arzum ve Arçelik sıralamanın üst basamaklarını paylaştı ve üçü birden yanıtların en az yarısında geçti. Beş farklı asistanın aynı üç ismi bu yoğunlukta tekrarlaması, birinci eksende güçlü bir uzlaşma anlamına geliyor. Ölçümü yürüten Herm.io, alışverişçi tarafı ücretsiz olan bir sadakat ve ödül platformu ve sektör sektör yapay zekâ görünürlük raporları yayımlıyor.

İkinci eksende ise aynı kategori seride ayrı bir yerde duruyor. Sorudan köken ifadesi çıkarılıp global kesite geçildiğinde yabancı markalar bahsedilmelerin açık çoğunluğunu aldı ve tepedeki isim Philips oldu. İki kesitin soru soru nasıl ayrıştığını Herm.io yapay zekada en çok önerilen küçük ev aletleri markaları raporu ayrıntılı biçimde gösteriyor.

Ölçüm, algı ile veriyi ayıran bir ayrıntı da içeriyor. Asistanların Türk markası olarak önerdiği isimler arasında yer alan Fakir ve Grundig Almanya’da kuruldu. Yanıtta kullanılan köken etiketi, markanın kuruluş bilgisiyle her zaman örtüşmüyor.

Altı kategori yan yana konduğunda

Aynı yöntemin uygulandığı altı sektör ölçümü, köken kısıtı ekseninde şu tabloyu veriyor.

Kategori

Ölçülen yanıt

Sıralamanın üst basamakları

Köken kısıtı kalktığında

Küçük ev aletleri

1.125

Karaca, Arzum, Arçelik

Philips öne geçiyor, yabancı markalar bahsedilmelerin açık çoğunluğunu alıyor

İç giyim, çorap ve plaj giyimi

1.117

Penti, ardından Ayyıldız

Dağılım yüzde 59 Türk, yüzde 41 yabancı

Anne ve bebek

1.098

Chicco

Bahsedilmelerin yüzde 54,5’i yabancı markalara gidiyor

Abiye ve davet giyim

997

Trendyol, Carmen, Sefamerve

Bahsedilmeler yüzde 82 yerli, yüzde 18 yabancı

Mobilya

746

İstikbal, Bellona, Doğtaş

Yerli markalar baskın kalıyor, IKEA tek güçlü yabancı istisna

Kozmetik

540

The Purest Solutions, Golden Rose, Flormar

Bu ölçümde ayrı bir köken kesiti paylaşılmadı

Sağdaki sütun tek başına bir okuma üretiyor. Sıralamanın tepesindeki ismin köken kısıtıyla birlikte değiştiği tek kategori küçük ev aletleri. Anne ve bebek tarafında da kısıt kalkınca bahsedilmelerin çoğunluğu yabancı markalara geçiyor. Abiye ve davet giyim ile mobilya bu eksende sakin kalıyor, iç giyim ise iki taraf arasında serinin en dengeli dağılımını veriyor.

Tabloyu yan yana okurken iki metodolojik farkı hesaba katmak gerekiyor. Kozmetik ölçümü ChatGPT, Gemini, Claude ve Grok olmak üzere dört asistanla yapıldı, diğer beş ölçümde bunlara Perplexity de eklendi. Yanıt sayıları ise 540 ile 1.125 arasında değişiyor, yani yüzdeler her kategoride aynı büyüklükte bir tabana oturmuyor. Kategoriler arası karşılaştırma bu nedenle kesin bir puanlama değil, yön gösteren bir okuma.

Marka havuzu genişledikçe asistanlar dağılmıyor

Sezgi, bir kategoride ne kadar çok marka varsa asistanların o kadar farklı isimlere savrulacağını söylüyor. Ölçümler bunu doğrulamıyor. Mobilya ölçümünde 352 farklı marka anıldı ve buna rağmen beş asistan büyük ölçüde aynı üçlüde buluştu, hiçbir model tepedeki ismi değiştirmedi. Kozmetikte havuz 138 markayla çok daha darken, dört asistandan biri olan Claude tek başına Farmasi’yi birinci sıraya koydu.

Kozmetikte görünürlüğün nasıl yoğunlaştığı ayrı bir bulgu. 138 markadan yalnızca 31’i yüzde 5 bahsedilme eşiğini geçebildi. Üst sıradaki The Purest Solutions yanıtların yüzde 54’ünde öne çıktı ve 96,3 AI Görünürlük Skoru aldı, onu 85,6 ile Golden Rose ve 78,6 ile Flormar izledi. Havuzun genişliği, asistanların dağılıp dağılmayacağını tek başına açıklamıyor.

Kategori de yeterince ince bir birim değil

Sektör düzeyinde tek bir ismin öne çıkması, o ismin kategorinin her köşesinde öne çıktığı anlamına gelmiyor. Anne ve bebek ölçümü bunu en açık gösteren örnek. Chicco genel tabloda öne çıkan isimdi ve beş asistanın dördünde ilk sırayı aldı. Ölçüm bebek giyimi, seyahat ekipmanları ve beslenme ürünleri olarak üç reyona ayrıldığında ise her reyonun öne çıkan ismi değişti.

Abiye ve davet giyimde ayrışma segment üzerinden işliyor. Bahsedilmelerin yüzde 82’si yerli markalara giderken, yabancı isimler daha çok premium gelinlik ve couture tarafında görünüyor. Küçük ev aletlerindeki iki pazar kesiti de aynı mantığın başka bir biçimi. Kategori adıyla sorulan soru ile alt kırılımla sorulan soru farklı listeler üretiyor.

Alışverişçi açısından pratik sonuç şu: asistana sorulan sorunun ne kadar dar kurulduğu, gelen listenin ne kadar işe yarayacağını doğrudan belirliyor. Kategori adıyla sorulan geniş bir soru, çoğunlukla kategorinin en tanınır isimlerini geri getiriyor.

Bu karşılaştırma neyi söylemiyor

Altı ölçümün ortak sınırı hepsinin bir görünürlük ölçümü olması. Bir markanın yapay zekâ yanıtlarında sık anılması, o ürünün dayanıklılığı, fiyatı ya da genel başarısı hakkında bir şey söylemiyor. Sıralamalar asistanların hangi isimleri önerdiğini gösteriyor, ürünlerin kendisini değil.

İkinci sınır tekrarla ilgili. Asistanlar aynı soruya her zaman aynı cevabı vermiyor, bu yüzden ölçümler soruları çoklu tekrarla soruyor. Kozmetik ölçümünde 27 Türkçe sorunun her biri her modele beş kez soruldu ve toplamda 4.000’den fazla marka anılması sayıldı. Tek bir sohbetten çıkan liste, bu ölçekte bir ölçümün yerine geçmiyor.

Üçüncüsü, tablo bir kategorinin gelecekteki davranışını değil, ölçüm anındaki davranışını anlatıyor. Asistan modelleri güncellendikçe hem sıralamanın hem de uzlaşma düzeyinin değişmesi mümkün. Kategoriler arası farkın kalıcı bir kural değil, tekrar ölçülmesi gereken bir gözlem olarak okunması bu yüzden önemli.

Son Haberler

Bunlar da İlginizi Çekebilir