Rulo halinde gelen geosentetik kil örtü (GCL), sodyum bentonit dolgusunun tekstil yüzeyler arasında iğnelerle tutulduğu bir yalıtım ürünüdür. İstanbul şantiyelerinde radye temel, perde duvar ve bodrum kat yalıtımında yaygın olarak…
Rulo halinde gelen geosentetik kil örtü (GCL), sodyum bentonit dolgusunun tekstil yüzeyler arasında iğnelerle tutulduğu bir yalıtım ürünüdür. İstanbul şantiyelerinde radye temel, perde duvar ve bodrum kat yalıtımında yaygın olarak tercih edilir. Serim sonrası ıslanan bentonit kabarır ve suyun geçişini kesen yoğun bir tabaka oluşturur. Ancak sahadaki sonucu belirleyen şey yalnızca ürün değil, uygulama disiplinidir. Serim sırası, alt zemin hazırlığı ve geri dolgu takvimi işin başında planlanmalıdır.
İstanbul sahalarında üç koşul serim planını doğrudan belirler. Yüksek yeraltı su seviyesi, dar parsellerde sıkışan çalışma alanı ve yoğun trafik nedeniyle daralan vardiya saatleri takvimi zorlar. Bu yüzden rulo teslimatı, depolama noktası ve serim ekibinin programı tek bir çizelgede birleştirilir. Kazı tabanında su varsa drenaj ve pompaj çözülmeden hiçbir örtü serilmez. Malzemenin sahada uzun süre açıkta beklemesi istenmediği için teslimat, günlük serim hızına göre parçalara bölünür.
Sağlıklı bir geosentetik kil örtü uygulaması her zaman alt zemin hazırlığı ile başlar. Kazı tabanı düzgün, sıkıştırılmış ve keskin çıkıntılardan arındırılmış olmalıdır. Yüzeyde kalan iri taş, kök, demir parçası veya kalıp artığı geotekstil katmanı zedeleyebilir. Ani kot farkları ve derin tekerlek izleri tesviye edilerek giderilir. Perde duvar yüzeyinde ise boşluklu bölgeler serim öncesinde tamir harcıyla kapatılır.
Rulolar kazı geometrisine ve suyun akış yönüne göre açılır. Radye temelde serim genellikle en alçak kottan başlar ve şevlere doğru ilerler. Şev bölgelerinde rulolar eğim yönünde, yukarıdan aşağıya doğru açılır. Böylece enine ek yeri sayısı azalır ve su ek hattı üzerinde toplanmaz.
Rulo taşımada mil ve uygun kaldırma ekipmanı kullanılır, örtü zemin üzerinde asla sürüklenmez. Serim yönü krokide işaretlenirse ekip aynı akışı tüm bloklarda tekrar eder. Serilen her rulo, komşusu yerleşene kadar rüzgara karşı ağırlıklandırılır. Dar şantiyelerde manevra alanı sınırlı olduğu için açma sırası kazı içindeki iskele ve donatı yerleşimiyle birlikte planlanır.
Geosentetik kil örtü kaynak veya dikiş gerektirmez, bindirmeli olarak uygulanır. Bindirme mesafesi üretici tavsiyesine uygun biçimde belirlenir ve saha boyunca aynı ölçüde korunur. Bindirme bölgesi serim sırasında temiz tutulur, arasına toprak ve çamur girmesi engellenir. Ek hattı boyunca ilave bentonit granülü serilecekse bu işlem üst örtü kapatılmadan önce yapılır. Kenar hizası şeritle işaretlendiğinde ekip bindirmeyi göz kararına bırakmaz ve kontrol kolaylaşır.
Bentonitin suyla temas edince şişmesi, küçük delinmelerde kendini onaran bir davranış sağlar. Yine de bu özellik, hatalı bindirmenin telafisi olarak görülmemelidir. Ek hattı kirlendiğinde veya kayma yaşandığında ilgili bölüm açılıp yeniden yerleştirilir. Yalıtımın sürekliliği, tek tek rulolardan çok bu ek hatlarının bütünlüğüne bağlıdır.
Düz alanlarda serim hızlı ilerler, asıl zorluk detay noktalarında çıkar. Perde duvar ile radye birleşimi, ankraj kuyuları, kolon çıkışları ve boru geçişleri ayrı bir çözüm ister. Geomas ürün ailesi bu noktalar için farklı seçenekler sunar. Yeraltı suyunda tuzluluk veya kirlenme ölçülmüşse sahaya polimer modifiyeli BentoShield Max gönderilir. Betona mekanik olarak ankrajlanan Protex PolyLock kilit profili ise derz ve geçiş detaylarında görev alır.
Serilen örtü aynı gün içinde korunmaya alınmalıdır. Geri dolgu geciktirilmeden yapılır, malzeme uzun süre açıkta ve yağış altında bırakılmaz. İstanbul’un ani sağanakları bu riski artırdığından günlük serim alanı, aynı gün kapatılabilecek büyüklükte seçilir. Koruma tabakası serilirken iş makinesi doğrudan örtünün üzerinde yürütülmez. Dolgu malzemesi keskin taş içermemeli, tabaka kalınlığı ve sıkıştırma kontrollü şekilde ilerlemelidir.
Geomas’ın Ataşehir ofisi, Anadolu yakasındaki şantiyelerle koordinasyonu kolaylaştırır. Avrupa yakasındaki sahalarda ise köprü ve tünel geçiş saatleri teslimat planına eklenir. Rulolar palet üzerinde, kuru ve düz bir alanda depolanır. Dar parsellerde geniş depolama alanı bulunmadığı için sevkiyat günlük serim miktarına göre bölünür. Bu düzen hem malzeme hasarını hem de vinç bekleme sürelerini azaltır.
Saha ekibinin her aşamada neye bakacağını bilmesi işi hızlandırır. Aşağıdaki tablo, serim öncesinden geri dolguya kadar kontrol edilmesi gereken başlıkları özetler. Tablo, şantiye şefi ile uygulama ekibi arasında ortak bir dil kurar. Kontroller yazılı biçimde takip edildiğinde radye temel, perde duvar ve bodrum bölümleri aynı standartta ilerler.
| Aşama | Sahada Kontrol Edilen | Saha Notu |
| Alt zemin hazırlığı | Tesviye, sıkıştırma, keskin çıkıntı ve su birikintisi | Serim öncesi gözle kontrol |
| Rulo taşıma ve açma | Kaldırma ekipmanı, sürükleme olmaması, serim yönü | Vinç saatiyle uyum |
| Bindirme mesafesi | Üretici tavsiyesine uygun ölçü ve temiz bindirme bölgesi | Kenar hizası işaretlenir |
| Detay noktaları | Boru geçişi, ankraj, derz ve kilit profili uygulaması | Protex PolyLock, Water Stop BS |
| Geri dolgu | Aynı gün kapatma, keskin taşsız dolgu, tabaka sıkıştırma | Makine örtü üstünde yürümez |
Alt zemin hazırlığı, örtünün altındaki yüzeyi mekanik hasar riskinden arındırır. Keskin taş, demir parçası veya kalıp artığı geotekstil katmanı zedeleyebilir. Düzgün tesviye edilmemiş yüzeyde ise örtü tam oturmaz ve bindirme hizası bozulur. Bu nedenle kazı tabanı sıkıştırılır, çıkıntılar temizlenir ve su birikintileri serim başlamadan uzaklaştırılır.
Bindirme mesafesi üretici tavsiyesine uygun olarak belirlenir ve tüm sahada aynı ölçüde tutulur. Kenar hizasının şeritle işaretlenmesi ekibin göz kararıyla çalışmasını önler. Bindirme bölgesi serim boyunca temiz tutulur, arasına toprak ve çamur girmesi engellenir. Şantiye şefi her rulo yerleştikten sonra ek hattını kontrol eder.
Su kimyası agresif çıkarsa şantiyeye BentoShield Max sevk edilir. Standart koşullarda doğal sodyum bentonitli iğnelemeli BentoShield kullanılır. Lamine polietilen katman istendiğinde BentoShield LM ve BentoShield PE seçenekleri devreye girer. Ürün seçimi kazı derinliği, su kimyası ve detay geometrisi birlikte değerlendirilerek yapılır.
Geri dolgu geciktirilmeden yapılmalı, örtü uzun süre açıkta bırakılmamalıdır. Uygulamada günlük serim alanı, aynı gün kapatılabilecek büyüklükte seçilir. Koruma tabakası serilirken iş makinesi doğrudan örtünün üzerinde yürütülmez. Dolgu malzemesinin keskin taş içermemesi, tabaka kalınlığının ve sıkıştırmanın kontrollü ilerlemesi gerekir. Yağış beklenen günlerde serim programı buna göre daraltılır.
Yorum Yap