POMEM (Polis Meslek Eğitim Merkezi) veya PMYO (Polis Meslek Yüksekokulu) sürecinde sağlık gerekçesiyle ilişiği kesilen adayın açtığı iptal davasında en kritik aşama, yürütmenin durdurulması talebidir. İptal davasının açılmış olması tek…
POMEM (Polis Meslek Eğitim Merkezi) veya PMYO (Polis Meslek Yüksekokulu) sürecinde sağlık gerekçesiyle ilişiği kesilen adayın açtığı iptal davasında en kritik aşama, yürütmenin durdurulması talebidir. İptal davasının açılmış olması tek başına eğitimin sürmesini sağlamaz. Dava sonuçlanana kadar aday, kayıtlı olduğu devrenin dışında kalır ve bu kayıp geriye dönük olarak kolayca giderilemez.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) md. 27, geçici korumayı iki şarta bağlar. Talebin dilekçede nasıl kurgulandığı, mahkemenin ara karar verip vermemesi bakımından belirleyicidir. Aşağıdaki bölümler, talebin hangi ölçütlere göre değerlendirildiğini, karara karşı hangi yolun bulunduğunu ve lehe karara idarenin ne kadar sürede uymak zorunda olduğunu ele alır.
Yürütmenin durdurulması, davanın sonucu beklenmeden idari işlemin etkilerini askıya alan geçici bir korumadır. Sağlık gerekçeli ilişik kesme işlemlerinde bu talep öne çıkar, çünkü işlem uygulandığı anda adayın eğitimle bağı fiilen kopar. Dava makul bir sürede sonuçlansa bile, aday o dönemdeki derslere, uygulamalara ve mesleğe giriş takvimine katılamamış olur. Bu nedenle talep, dava dilekçesiyle birlikte ve ayrıca gerekçelendirilerek ileri sürülür.
Kanun iki şartı birlikte arar: idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması. Bu şartlardan yalnızca birinin ileri sürülmesi yeterli sayılmaz. Dilekçede her iki şart ayrı başlık altında, birbirine karıştırılmadan işlenir.
Bir sağlık nedeniyle POMEM PMYO elenme davası dosyasında hukuka aykırılık iddiası, işlemin dayandığı hükmün adayın somut durumuna uymadığını gösteren belgelerle desteklenir. Genel nitelikli cümleler yerine belge atfı tercih edilir. İdari işlemin gerekçesi ile dayanak belgeler arasındaki uyum denetimi, bu tür uyuşmazlıkların ortak eksenini oluşturur.
Devre kaybı, adayın kayıtlı olduğu eğitim döneminin tamamen dışında kalmasıdır. İdari yargıda zarar değerlendirmesi yapılırken, parayla giderilebilen kayıplar ile giderilemeyen kayıplar ayrı ele alınır. Aday dava sonunda haklı bulunsa dahi, akranlarıyla aynı dönemde mezun olamaz ve meslek kıdemi bakımından geriden başlar.
Kıdem, atama sırası ve sonraki görev tercihlerinde etkili olduğu için bu kayıp yalnızca bir zaman kaybı sayılmaz. Dilekçede bağlantı, eğitim takvimindeki tarihler ile devre bilgisi yan yana konularak kurulur. Soyut kalan zarar anlatımı, talebin en sık zayıfladığı noktadır.
Talepteki her şartın dilekçedeki karşılığı ve karşılanmadığında doğan sonuç aşağıda karşılaştırılmıştır. Tablo, dosya hazırlığı sırasında talebin hangi noktada eksik kaldığını görmeye yardımcı olur.
| Şart | Dilekçede Nasıl Gösterilir | Karşılanmazsa Sonuç |
| Açık hukuka aykırılık | Dayanak hüküm ile adayın durumu belge üzerinden karşılaştırılır | Talep esasa girilmeden reddedilebilir |
| Telafisi güç zarar | Devre takvimi ve kıdem kaybı tarih verilerek somutlaştırılır | Zarar soyut kalır ve talep karşılanmaz |
| İki şartın birlikteliği | Her şart ayrı başlık altında ayrı ayrı yazılır | Tek şarta dayanan talep eksik sayılır |
| Belge desteği | Tebligat ve ilişik kesme yazısı ek listesinde sunulur | İddia dosyada karşılığı olmadan kalır |
| Talebin açıklığı | Sonuç bölümünde ayrı ve açık biçimde talep edilir | Talep hakkında ayrıca karar verilmeyebilir |
Kanun, kural olarak idarenin savunması alındıktan sonra yürütmenin durdurulmasına karar verilmesini öngörür. Ancak uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerde mahkeme, savunma alınmadan da karar verebilir. İlişik kesme işlemi, eğitim takviminin ilerlemesiyle birlikte sonuçları geri alınması güçleşen bir işlem niteliği taşır.
Bu ihtimalin dilekçede ayrıca vurgulanması, talebin öncelikli biçimde ele alınmasına zemin hazırlar. Savunma alınmadan verilen karar, idarenin savunmasının dosyaya girmesinden sonra yeniden değerlendirilebilir. Mahkeme ayrıca teminat karşılığında karar verilmesine hükmedebilir.
Yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen karara karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir. İtiraz, kararı veren mahkemenin bağlı bulunduğu Bölge İdare Mahkemesine yapılır ve bu merciin verdiği karar kesindir. Süre kısa olduğu için tebliğ tarihinin dosyada takip edilmesi önem taşır.
İtiraz dilekçesinde yeni belge sunulacaksa, bu belgenin ilk talep sırasında neden sunulamadığı açıklanır.
Anayasa md. 138, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğunu, bu kararları hiçbir suretle değiştiremeyeceğini ve yerine getirilmesini geciktiremeyeceğini düzenler. Kural, yürütmenin durdurulması kararları bakımından da geçerlidir. İdare, kararın kendisine tebliğinden itibaren en geç otuz gün içinde gereken işlemi tesis etmekle yükümlüdür.
Sağlık gerekçeli elenme dosyalarında bu yükümlülük, adayın eğitim sürecine kaldığı yerden devam ettirilmesi biçiminde karşılık bulur. Kararın süresinde uygulanmaması halinde, doğan zararlar için tam yargı davası yolu ayrıca değerlendirilebilir. Bu nedenle kararın idareye tebliğ edildiği tarihin kayıt altına alınması gerekir.
Talep kural olarak dava dilekçesiyle birlikte ileri sürülür. Dava devam ederken koşullarda değişiklik olması halinde talep yeniden gündeme getirilebilir, ancak bu durumda değişikliğin neye dayandığı açıklanır. Talebin başından itibaren gerekçelendirilmesi, eğitim takviminin ilerlemesi nedeniyle zaman bakımından daha elverişli kabul edilir. Her dosyanın koşulları ayrı değerlendirilir.
Hayır, iki karar aynı anlama gelmez. Yürütmenin durdurulması hakkında verilen karar geçici nitelikte bir ara karardır ve uyuşmazlığın esasını çözmez. Talebin reddedilmesi halinde dava görülmeye devam eder, belge toplama ve inceleme aşamaları işlemeyi sürdürür. Esas hakkındaki karar, dosyadaki tüm delillerin değerlendirilmesinden sonra verilir. İki karar birbirinden bağımsız sonuç doğurur.
Süre, yürütmenin durdurulması istemi hakkındaki kararın ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar. İtiraz, kararı veren mahkemenin bağlı olduğu Bölge İdare Mahkemesine sunulur ve bir defaya mahsustur. Bu merciin verdiği karar kesin niteliktedir. Sürenin son gününün resmi tatile gelmesi halinde takip eden ilk iş günü esas alınır.
Anayasa md. 138 uyarınca idare, kararı en geç otuz gün içinde uygulamakla yükümlüdür. Bu süre içinde gereken işlem tesis edilmezse, kararın uygulanmaması nedeniyle uğranılan zararlar için tam yargı davası açılması değerlendirilebilir. Ayrıca ilgili idareye yazılı başvuru yapılarak kararın gereğinin yerine getirilmesi istenebilir. İzlenecek yol dosyanın durumuna göre belirlenir.
Yorum Yap